Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … խաղային ավտոմատներ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Խաղային ավտոմատը սարքավորում է, որն օգտագործվում է մոլախաղերի համար: Այդ սարքերը սովորաբար տեղադրվում են զվարճանքի այնպիսի հաստատություններում, ինչպիսիք են խաղատները, բարերը, ակումբները ևայլն:
Առաջին պոկերի խաղային ավտոմատը ստեղծվել է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք քաղաքում: Այն հորինել են տեղացի երկու բնակիչներ Սիթթմանը և Փիթը 1891 թվականին: Սիթթմանի և Փիթի խաղային ավտոմատը բաղկացած էր հինգ թմբուկներից, որոնց եզրերին սոսնձված էին պոկերի խաղաքարտերը: Խաղացողը մետաղադրամը գցում էր ավտոմատի մեջ, քաշում բռնակը և դիտում պտտվող թմբուկները և արձանագրում արդյունքը: Այն ժամանակ ուղղակի վճարման համակարգեր չկային: Եթե խաղացողը շահում էր, նա գնում էր բար և որպես մրցանակ ինչ որ բան ստանում՝ ծխախոտ կամ գարեջրի գավաթ: Բայց խաղամոլների շրջանում ամենատարածվածը եղել է այն խաղային ավտոմատը, որը հորինել է ամերիկացի Չարլզ Ֆեյը դրանից չորս տարի անց: Չարլզ Ֆեյը ծագումով Գերմանիայից էր, բայց 1885 թվականին տեղափոխվել էր ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգ: Երբ նա 19 տարեկան էր, բժիշկները նրա մոտ ախտորոշել են սարսափելի հիվանդություն՝ տուբերկուլյոզ, և տվել են մեկ տարուց էլ պակաս կյանք: Բայց չնայած դրան Ֆեյին, ոչ միայն չի մահացել, այլ նաև երկար տարիներ ապրել է դառնալով հանրահայտ խաղային բիզնեսի մեջ: 1895 թվականին նա հայտնագործել և ստեղծել է իր առաջին խաղային ավտոմատը, որը կոչվել է Liberty Bell, թարգմանաբար «Ազատության զանգ»: Ավտոմատը բաղկացած էր երեք թմբուկներից, որոնց վրա տասնյակ տարբեր խորհրդանիշներ էին՝ պայտեր, զանգեր, խաղաթղթեր: Թմբուկների պտտվելուց և կանգ առնելուց հետո խաղացողը որոշակի խորհրդանիշների հաջորդականություն հավաքելով շահում էր որոշակի գումար:
Ժամանակի ընթացքում 20-րդ դարի առաջին երրորդում խոշոր փոփոխություն են կատարվել խաղային ավտոմատների նախագծման և մեխանիզմների մեջ: Նորագույն խաղային սարքերը արդեն հրաշալի դիզայնով էին և կանչում էին խաղամոլներին: Արդեն չէր անհանգստացնում զանգը, որը հայտարարում էր շահման մասին, հայտնվել էին բազմապատիկ շահումները: Արդյունքում խաղային մեքենաները արձանագրել են դրանց հանրաճանաչության զգալի աճ 1940-ականներին: Ոչ ոք չէր կարող դիմանալ գայթակղությանը, ոչ կանայք, ոչ էլ տղամարդիկ: Այդ օրերին «մեկձեռնանի ավազակները» հսկայական եկամուտ էին բերում բարերին ու խաղատներին:
1950-ական թվականներից սկսվել են արտադրվել էլեկտրամեխանիկական խաղային սարքեր: Նման սարքերում տեղադրած շարժիչների հզորությունը անգամ հասնում էր 5 ձիաուժի: Սարքն արդեն ուներ ութ թմբուկ, և քսան խորհրդանիշ, այն արդեն խոշոր գումարներ էր ընդունում: Իսկ արդեն 1960-ականներին էլեկտրական շարժիչներով խաղային սարքերն են սկսել հայտնվել խաղատներում և բարերում և սկսել արագորեն փոխարինել նախկին «մեկձեռնանի ավազակներին»:
Ըստ մասնագետների նորագույն խաղային ավտոմատների դարաշրջանն իր կյանքը սկսել է 1980-ականներից: Այդ տարիներին է հայտնվել video poker խաղային ավտոմատը, որը ստեղծվել է համակարգչային տեխնոլոգիայի շնորհիվ: Այդ սարքը ընտրում էր բոլորովին պատահական թվեր և խաղացողներին ավելի շատ վստահություն էր ներշնչում: Իսկ դրանից որոշ ժամանակ անց էլ հայտնվել են այնպիսի փոփոխություններ, ինչպիսիք են շահումների վճարումը, փողի ստացումը, սպասարկման ծառայությունը տեղում:
Այսօր ՝ 21-րդ դարում, առցանց խաղատների ի հայտ գալուց հետո, հենց նման խաղերն են ամենատարածվածը բոլոր այն խաղերի շարքում, որոնք առաջարկում են առցանց խաղատները: Ընդ որում այդ խաղերի տեսականին տարեցտարի ավելի ու ավելի բազմազան է դառնում: Խաղային սարքերը հուզիչ և հետաքրքիր ժամանց են, բայց ավելի լավ է չտարվել նման խաղերով, քանի որ խաղամոլությունը կարող է հանգեցնել բացասական հետևանքների:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
