Փաշինյանական իշխանությունը գաղտնալսում է ինքնամոռաց․ Apple-ից հետո Facebook-ն էլ է զգուշացնում

Շաբաթներ առաջ մեծ սկանդալ հարուցեց տեղեկությունը, թե տասնյակ քաղաքական գործիչների գաղտնալսել են իսրայելական Pegasus ծրագրի միջոցով։ Նախկին ու ներկա մի շարք պաշտոնյաներ ու քաղաքական գործիչներ հայտարարեցին, թե զգուշացում են ստացել Apple ընկերությունից, թե հայտնվել են Pegasus լրտեսական ծրագրի թիրախում։ Նրանց շարքում էր նաև Ազգային անվտանգության ծառայության նախկին տնօրեն Արթուր Վանեցյանը, ով հրապարակել էր Apple-ից ստացած նամակը: Գործող իշխանությունները բնավ չեն հերքում, որ իրենք են կանգնած լրտեսումների թիկունքում։ Այդ ծրագրերից օգտվելու համար պետական ռեսուրսներ և լուրջ ֆինանսական միջոցներ են հարկավոր, որը կարող է տրամադրել միակ պետությունը։ Պարզվում է, միայն Pegasus-ը չէ։ Աշխարհի խոշորագույն սոցիալական հարթակները՝ Facebook, Instagram, Whatsapp ցանցերը կառավարող Meta կազմակերպության և անկախ փոձագիտական խմբի` Citizenlab-ի կողմից երեկ նոր զեկույց է հրապարակվել, ըստ որի՝ Հայաստանում գործում են լրտեսական ծրագրեր, որոնցով հետևում են քաղաքական գործիչներին, լրագրողներին ու ակտիվիստներին։

NSO ընկերության Pegasus ծրագրից բացի, զեկույցը ևս 7 ընկերության անուն է նշել, որոնք լրտեսում են մարդկանց համացանցի օգնությամբ` պետությունների կամ մասնավոր հատվածի պատվերով:

«Թեև կիբերտարածքի վարձկանները հաճախ պնդում են, թե իրենց ծառայությունները թիրախավորում են միայն հանցագործներին ու ահաբեկիչներին, մեր ամիսներ տևած ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ իրականում թիրախների շարքում են նաև լրագրողները, ավտորիտար ռեժիմների քննադատներն ու իրավապաշտպանները», - ընդգծում է Meta-ի զեկույցը:

Մեդիափորձագետների գնահատմամբ՝ նմանատիպ հաձակումների թիրախում պատահական մարդիկ չեն հայտնվում, այսինքն` երբ գործ ունենք նման բարդ հարձակումների հետ, սովորաբար դա նշանակում է, որ հարձակվողը զգալի ռեսուրսներ է ներդրել, և ամեն քաղաքացու սա չի վերաբերում, սա վերաբերում է հասարակության համար շատ կարևոր մարդկանց` լրագրողների, ակտիվիստների, իրավապաշտպանների։

Meta-ի հետազոտությունը, մասնավորապես, Հայաստանում լրտեսական Cytrox ծրագրի օգտագործման վկայություններ է գտել, ընդգծելով, որ դրա թիրախում են եղել քաղաքական գործիչներ ու լրագրողներ: Այլ մանրամասներ զեկույցը չի հայտնում, նշվում է միայն, որ «Կիբերվարձկանները» իրենց զոհերի վստահությունը գրավում են Ֆեյսբուքում և Ինստագրամում կեղծ հաշիվների միջոցով, հետո արդեն սողոսկում բջջային հեռախոս կամ համակարգիչ և ներդնում լրտեսական ծրագիրը: Կասկած չկա, որ գաղտնալսումների և լրտեսումների թիկունքում հենց փաշինյանական իշխանությունն է՝ իր հատուկ ծառայություններով։ Ընդ որում, գաղտնալսվում են ոչ միայն ընդդիմադիրները, այլև յուրայինները, որոնց Նիկոլ Փաշինյանն ավելի քիչ է վստահում, քան ցանկացած ընդդիմադրի։

Յուրա Պետրոսյան