Զանգեզուրի միջանցքը տարածաշրջանային նշանակության միջանցք է
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանն ու Թուրքիան հայտարարել են, որ հարաբերությունները կարգավորելու հարցերով զբաղվող հատուկ ներկայացուցիչներ են նշանակելու: Հայաստանը հայտարարել է, որ ինչպես նախկինում, հիմա էլ պատրաստ է Թուրքիայի հետ առանց նախապայմանների հարաբերություններ հաստատելու գործընթաց սկսել:
Այս թեմայով զրուցել ենք թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանի հետ։
Հարցին, թե ինչ կարծիք ունի նոր զարգացումների մասին` թուրքագետը ասել է. «Նախապայմանները միջազգային պրակտիկայում անհարիր երևույթներ են, հատկապես անմիջական հարևանների հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու համատեքստում, այն էլ ինչ-որ մի երրորդ երկրի, այսինքն Ադրբեջանի շահերի պատճառաբանությամբ: Այդ նախապայմանները երեքն էին՝ չհիշատակել 1915 թվականի Ցեղասպանության մասին, ստիպել արցախահայությանը, որ ընդունի Ադրբեջանի գերիշխանությունը և ճնշում գործադրել հայկական Սփյուռքի վրա, որ դադարեցնեն հակաթուրքական գործունեությունը, այսինքն Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը: Սրանցից առաջինը արդեն Բայդենի ապրիլի 24-ին Ցեղասպանության ճանաչումից հետո օրակարգից դուրս է մղվել: Բայդենն իր հայտնի ելույթում փաստացի վավերացրել է Ներկայացուցիչների պալատի, Սենատի ընդունած բանաձևերը: Երկրորդ նախապայմանը՝ ստիպել արցախահայությանը՝ ընդունել Ադրբեջանի գերիշխանությունը, այսօր փաստացի Արցախի Հանրապետություն որպես այդպիսին, արդեն գոյություն չունի, նրա հայկական մնացած հատվածը վերածվել է ռուսական զորանոցի: Ինչ վերաբերում է Սփյուռքին, հիմնականում Ամերիկայում էին ամենակատաղի պայքարը մղում, Բայդենն էլ արդեն ընդունել է Ցեղասպանությունը: Այսքանից հետո, ես չգիտեմ՝ ի՞նչ նախապայման պետք է ներկայացնեն: Ըստ երևույթին, շեշտը դնելու են «Զանգեզուրի միջանցքի» վրա: Այդ միջանցքը տարածաշրջանային նշանակության միջանցք է: Այսինքն դա սովորական միջանցք չի, դա Լաչինի միջանցքը չի: Մոսկվան շահագրգիռ է այդ միջանցքի բացմամբ՝ մտածելով, որ դրանով կկասեցնի ԱՄՆ-ի վերադարձը Հարավային Կովկաս: Դե գիտենք, որ Մինսկի խումբը 44-օրյա պատերազմի արդյունքում փաստորեն գոյություն չունի, Պուտինին հաջողվեց Ֆրանսիային և ԱՄՆ-ին դուրս մղել գործընթացից, դրանով վերջ տվեց Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի քաղաքական ներկայությանը Հարավային Կովկասում, հիմա էլ ուզում է վերադարձի ճանապարհը փակել, որ հանկարծ նրանք չվերադառնան: Սակայն Բայդենը Մյունխենի անվտանգության հարցերով կոնֆերանսում և Բրյուսելում ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովում ասել է, որ ԱՄՆ-ն վերադարձել է տարածաշրջան: Այդ վերադարձը որպեսզի կիսատ չմնա, պետք է վերականգնի նաև իր ներկայությունը Հարավային Կովկասում: Դրա համար էլ ԱՄՆ-ն չի թողնի, որ Ռուսաստանը միանձնյա տնօրինի՝ համարելով Ղարաբաղի հարցը փակված: Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանը հայտարարել է, որ պատերազմն ավարտվել է, բայց հակամարտությունը չի ավարտվել, քանի որ որոշված չէ Ղարաբաղի կարգավիճակը: Որքան էլ Լավրովը ասի՝ ոչ կարգավիճակ, ոչ կարգավորում, իրենք Լավրովին չեն լսելու: Եթե այս ընթացքում Ուկրաինան դառնա ՆԱՏՕ-ի անդամ, որին իմ խորին համոզմամբ հետևելու է Վրաստանի անդամակցությունը ՆԱՏՕ-ին, Սև ծովը վերածվելու է ՆԱՏՕ-ի ծովի, ահագին խնդիրներ են առաջանալու Պուտինի համար: Այդ խնդիրները մեզ համար այնքանով են կարևոր, որ հանգիստ թողնի Հայաստանը: Նոյեմբերի 16-ի ռազմական գործողությունները ցույց տվեցին, որ Հայաստանի նկատմամբ Պուտինի նկրտումները չեն սպառվել»։
Սոնա Գիշյան
